“Felsefe, bilgelik alıştırması ve öğretişidir.”
KANT; Felsefe yapmak kendi kendine düşünmektir, ama kimse öncelikle sadece di ğerlerinin ve özellikle de geçmişin büyük felsefecilerinin düşüncelerine dayanarak geçerli bir felsefe yapmaya ulaşamaz.
Felsefe, sadece bir macera değil; aynı zamanda çabasız, oku-masız ve araçsız ilerlemeyen bir iştir. İlk adımlar fazlasıyla cesaret kırıcı, çoğu kez zor ve can sıkıcıdır. Son y ıllarda beni “felsefe kitapçıkları” yayınlamaya iten şey budur. Nedir bu “felsefe kitapçıkları?” Her biri kırk kadar metinden oluşan, ki bu metinler çoğu kez kısa ve bana önemli görünen bazı kavramları, ana unsurlarıyla açıklamaya çalıştığım birkaç sayfalık sunum içeren, on iki küçük bölümden oluşan bir felsefeye giriş derlemesidir…
Bu kitap, itina ile gözden geçirilmiş ve genişletilmiş bu on iki sunumdan oluşmuştur. Burada da aynı alçakgönüllü amaç güdülmüştür: Olası diğer yüzlerce girişten biri olarak felsefeye bir giriş yapma, bu yolda bir kapı açma. Bu yol, okuyucuya kitabı okuyup bitirdikten sonra, er ya da geç yapıtları kendi kendine keşfetme ve isterse de kendi antolojisini titizlikle hazırlama olanağı verecektir. Felsefenin yirmi be ş yüzyılı bitmez tükenmez bir hazinedir. Bu küçük kitap, birilerinde felsefeyi daha yak ından tanıma arzusu uyandı-nrsa, onda ışık ve haz bulmaya yardım edebilirse o zaman boşuna yazılmamış olur.
Hedeflenen okuyucuya gelince, öncelikle, aldığım mektuplar aracılığıyla bunun çok daha ötesine geçtiğini fark edinceye kadar, yeni gençli ği düşünüyordum. Yine de, bu önyargıdan kimi izler kaldı: bazı örneklerin seçimi, belirli bir görüş açısı, belirli bir üslup, bazen şu ya da bu nokta üzerinde daha çok durma…
Bu da bana sen diye hitap etmeyi zorunlu kıl a n şeyi açıklar, çünkü asla sen diye hitap etmedi ğim lise ve üniversite öğrencilerimden çok, kendileri de yeni gençlik döneminde olan çocuklarımı düşünüyordum. Bütünü düşündüğümde düzeltmeye gerek görmediğim pek çok öğe var. Felsefe yapmanın yaşı yoktur, ama yeni gençler, yeti şkinlerden daha fazla bu konuda kendilerine eşlik edilmesine ihtiyaç duyarlar.
Felsefe nedir? Kısa aralıklarla ve bu on iki bölümün sonunda felsefeyi iyi bir şekilde açıkladığıma inanıyorum. Felsefe ne bir bilim ne de bir bilgidir; bir bilme edimi de değildir; elde bulunan bilgiler üzerinde bir düşüncedir. Bu nedenle felsefeyi öğrenemiyoruz diyordu, Kant. Sadece felsefe yapmak öğrenilir. Nas ıl? Kendi kendine felsefe yaparak: Kendi düşünceni, başkalarının düşüncesini, dünyayı, toplumu, deneyimin bize öğrettiklerini, bizde bıraktığı bilinmezlikleri kendi kendine sorgulayarak… Tuttuğumuz yol üzerinde şu ya da bu “profesyonel” felsefecinin yapıtlarıyla karşılaşılabilir.
Arzu edilmesi gereken de budur. Daha iyi, daha güçlü, daha derin dü şüneceğiz. Daha uzağa ve daha ivedi gideceğiz. Yine, Kant’uı dediği gibi: “Bir yargı modeli gibi değil sadece kendi kendine onun üzerine, hatta ona karşı bir yargıda bulunma fırsatı olarak ele alınmalıdır.” Kimse bizim yerimize felsefe yapamaz. Elbette felsefenin kendi uzmanları, uğraşanları, öğretmenleri vardır, ama felsefe, ne bir uzmanl ık ne bir meslek ne de bir bilim dalıdır: İnsan varlığını oluşturan bir boyuttur. Hayatla ve ak ılla donatıldığımız andan itibaren, bu iki yetinin birbirine eklemlenmesi sorusu kaçınılmaz olarak varlığını ortaya koyar. Elbette felsefe yapmadan ak ıl yürütülebilir (fen bilimlerinde olduğu gibi), felsefe yapmadan yaşanabilir (budalalık ve tutku içinde yaşamak). Ama felsefe yapmaksızın yaşamını düşünmek, düşüncesini yaşamak olmaz. Çünkü felsefe budur.
